विशेष वृत्तांत: “लढेंगे और जितेंगे!” – ६० वर्षांचा वनहक्काचा वनवास संपवण्यासाठी पानसेमलमध्ये आदिवासींचा एल्गार, Vishesh Vrutant Pansemal Adivasi Elgar

पानसेमल जिल्हा बडवानी ( Vishesh Vrutant Pansemal Adivasi Elgar): “जमीन आमच्या हक्काची, नाही कुणाच्या बापाची!” आणि “लढेंगे और जितेंगे” अशा गगनभेदी घोषणांनी आज पानसेमलचा परिसर दणाणून गेला. गेल्या ६० ते ७० वर्षांपासून प्रलंबित असलेल्या वनहक्क दाव्यांबाबत आदिवासी बांधवांनी आता आरपारची लढाई लढण्याचा पवित्रा घेतला आहे. रविवारी, १२ एप्रिल २०२६ रोजी पार पडलेल्या एका ऐतिहासिक सभेत वनहक्क दावे निकाली काढण्यासाठी प्रशासनावर धडक मोर्चा काढण्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय सर्वानुमते घेण्यात आला.

■ प्रलंबित मागण्या आणि अन्यायाचा पाढा

स्वातंत्र्यानंतर अनेक दशके उलटली तरी, दुर्गम भागातील आदिवासी बांधव आजही आपल्या हक्काच्या जमिनीसाठी प्रशासनाचे उंबरठे झिजवत आहेत. १९२७ च्या वन कायद्यातील जाचक अटी आणि वन विभागाच्या आडमुठ्या धोरणामुळे पिढ्यानपिढ्या कसत असलेल्या जमिनीवर आदिवासींना मालकी हक्क मिळालेला नाही. या पार्श्वभूमीवर आयोजित करण्यात आलेल्या या सभेत उपस्थित वक्त्यांनी प्रशासनाच्या ढिसाळ कारभारावर कडाडून टीका केली.

■ दिग्गज नेतृत्वाची उपस्थिती आणि मार्गदर्शन

या सभेला आदिवासी समाजातील विविध संघटनांचे प्रमुख नेते आणि मार्गदर्शक उपस्थित होते. प्रामुख्याने बिरसा फायटर्सचे मार्गदर्शक मा. चंद्रसिंग पवार यांनी उपस्थितांना मार्गदर्शन करताना सांगितले की, “आदिवासी हा या जल-जंगल-जमिनीचा खरा मालक आहे. ७० वर्षे उलटूनही जर आम्हाला आमचा हक्क मागावा लागत असेल, तर ही लोकशाहीची शोकांतिका आहे. आता केवळ चर्चा नको, तर प्रत्यक्ष कृती हवी.”

राष्ट्रीय अध्यक्ष सुशिलकुमार पावरा यांनी युवकांना संघटित होण्याचे आवाहन केले. ते म्हणाले, “कायदा आपल्या बाजूने आहे, पण त्याची अंमलबजावणी करून घेण्यासाठी आपल्याला रस्त्यावर उतरावे लागेल.” यावेळी सुरमल पाडवी पन्नाली आणि आदिवासी मार्गदर्शक राजेश कनोजे यांनी वनहक्क कायद्यातील तांत्रिक बाबी समजावून सांगितल्या आणि दावे फेटाळले जाण्यामागच्या कारणांचा ऊहापोह केला.

■ विविध संघटनांचा पाठिंबा

केवळ आदिवासी संघटनाच नव्हे, तर आदिवासी दलित जागृत संघटनेचे चौहान आणि रमेश मोरे-भील यांनीही या लढ्याला आपला सक्रिय पाठिंबा दर्शवला. समाजात फूट पाडणाऱ्या शक्तींना बाजूला सारून जल-जंगल-जमिनीच्या मुद्द्यावर एकत्र येण्याचा निर्धार यावेळी करण्यात आला.

■ या गावांतील कार्यकर्त्यांचा उत्स्फूर्त सहभाग

सभेसाठी केवळ पानसेमल शहरातूनच नव्हे, तर ग्रामीण भागातील वाड्या-पाड्यांतून आदिवासी बांधव मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. यात प्रामुख्याने:

•  करणपुरा – जुनापानी पाडा
•  धावळी, मोयदा, शिवनी पाडा
•  मालकातर, चारली पेटा
•  तिल्ली खेत, मोगरापानी आणि झेंडेकुंड्या

या गावांतील कार्यकर्त्यांनी आपल्या भागातील वनहक्क दाव्यांची सद्यस्थिती मांडली आणि लढा तीव्र करण्याचा निर्धार व्यक्त केला.

■ आंदोलनाची पुढील दिशा: प्रशासनावर धडकणार मोर्चा

सभेत उपस्थित सर्व पदाधिकाऱ्यांनी आणि कार्यकर्त्यांनी विचारमंथन करून पुढील रणनीती ठरवली आहे. केवळ निवेदने देऊन प्रशासन ऐकणार नाही, हे ओळखून लवकरच जिल्हाधिकारी कार्यालयावर किंवा संबंधित तहसील कार्यालयावर भव्य मोर्चा काढण्याचे ठरले आहे. जोपर्यंत एक-एक दावा निकाली निघत नाही, तोपर्यंत मागे हटायचे नाही, अशी शपथ यावेळी घेण्यात आली.

हे देखील वाचा : PESA Act E Book 2026:  Vishesh Vrutant Pansemal Adivasi Elgar

■ “लढेंगे और जितेंगे” – आदिवासी अस्मितेचा हुंकार

सभेच्या शेवटी “लढेंगे और जितेंगे” या घोषणेने संपूर्ण परिसर भारून गेला होता. हा लढा केवळ जमिनीचा नसून तो आदिवासींच्या सन्मानाचा आणि अस्तित्वाचा असल्याचे भावना कार्यकर्त्यांनी व्यक्त केल्या.

Vishesh Vrutant Pansemal Adivasi Elgar निर्णय: प्रशासनाविरुद्ध मोर्चा काढण्याचे नियोजन.- पानसेमल-निवाली आदिवासी समाज, जिल्हा बडवानी.

अधिक माहिती साठी आमच्या ग्रुप ला जॉईन व्हा.