महाराष्ट्र ग्रामपंचायत कर आणि शुल्क नियमांनुसार, ‘Grampanchayat Folder No. 9 k Tax Demand Receipt’ हा ग्रामपंचायतीच्या कर संकलन प्रक्रियेशी थेट संबंधित आहे. या नियमांमध्ये,ग्रामपंचायत दप्तर नमुना नंबर ९ (क): कराची मागणी पावती चा विशेषतः “कर मागणी पावती” किंवा “कर मागणी आणि संकलन पावती” असा उल्लेख आहे.
ग्रामपंचायत दप्तर नमुना नंबर ९ (क): कराची मागणी पावती म्हणजे ग्रामपंचायतीने नागरिकाला दिलेला अधिकृत कर भरणा फॉर्म आणि तो कर मिळाल्यावर दिलेली कायदेशीर पावती यांचे मिश्रण आहे.
या महत्त्वाच्या फोल्डरबद्दल खाली एक सविस्तर आणि मार्गदर्शक लेख दिला आहे.
ग्रामपंचायत दप्तर नमुना नंबर ९ (क): कर मागणी पावती
ग्रामपंचायतींना गावाचा विकास करण्यासाठी आणि दैनंदिन सेवा (जसे की पाणीपुरवठा, पथदिवे आणि कचरा व्यवस्थापन) सांभाळण्यासाठी मोठ्या निधीची आवश्यकता असते. हा निधी गोळा करण्यासाठी, ग्रामपंचायत फॉर्म क्रमांक ८ (कर संकलन नोंदवही) च्या आधारे, ग्रामपंचायत फॉर्म ९ (क) अंतर्गत प्रत्येक नागरिकाच्या नावाने अधिकृत कर मागणी करते आणि कर भरल्यावर कर पावती देते.
ग्रामपंचायत दप्तर नमुना नंबर ९ (क) म्हणजे काय?
‘Grampanchayat Folder No. 9 k Tax Demand Receipt’ प्रामुख्याने दोन उद्देश पूर्ण करतो. याचे दोन मुख्य भाग किंवा टप्पे आहेत:
मागणी भाग: येथे, नागरिकाकडून मागील वर्षासाठी देय असलेल्या कराचा तपशील आणि चालू आर्थिक वर्षासाठी भरलेली कराची रक्कम (घरभाडे, पाणीभाडे, इत्यादी) जोडून “एकूण देय रक्कम” दर्शविली जाते.
पावती भाग: जेव्हा नागरिक ग्रामपंचायत कार्यालयात किंवा संकलन लिपिकाकडे (बिल कलेक्टर) रक्कम जमा करतो, तेव्हा हा भाग पावती म्हणून दिला जातो, ज्यावर नागरिकाचा अधिकृत शिक्का आणि सही असते.
ग्रामपंचायत दप्तर नमुना नंबर ९ (क) कर मागणी पावती नमुना
हा फॉर्म एका विशेष पावती पुस्तकाच्या स्वरूपात आहे (ग्रामपंचायत फोल्डर नमुना क्र. ९ (क)कर मागणी पावती पुस्तक). त्याचा कायदेशीर तक्ता खालीलप्रमाणे आहे:
ग्रामपंचायत कार्यालय: ……………………….., तालुका: ……………………….., जिल्हा: ………………………..ग्रामपंचायत फॉर्म ९ (क) – कर मागणी आणि पावती पत्रक (आर्थिक वर्ष: २०२६-२०२७)
| घर / मालमत्ता क्रमांक | वॉर्ड क्रमांक | मालमत्ता धारकाचे नाव |
| १२८ | ३ | बाळासाहेब जगन्नाथ देशमुख |
कराचा सविस्तर तक्ता:
| कराचा प्रकार (Tax Head) | मागील थकबाकी (रु.) | चालू वर्षाची मागणी (रु.) | एकूण देय रक्कम (रु.) |
| १. इमारत कर (घरपट्टी) | ४००/- | १,२००/- | १,६००/- |
| २. पाणीपट्टी | ०/- | ८००/- | ८००/- |
| ३. आरोग्य व सफाई कर | ५०/- | १५०/- | २००/- |
| ४. दिवाबत्ती कर | ५०/- | १५०/- | २००/- |
| एकूण देय रक्कम: | ५००/- | २,३००/- | २,८००/- |
रक्कम मिळाल्याची पावती (Receipt Section):
श्री./श्रीमती बाळासाहेब जगन्नाथ पवार यांच्याकडून एकूण अक्षरी रुपये दोन हजार पाचशे फक्त रोख / चेक / ऑनलाईनद्वारे मिळाल्याची पावती देण्यात येत आहे.
तारीख: २४/०५/२०२६
वसुली लिपिक / ग्रामसेवक स्वाक्षरी: ………………………..
ग्रामपंचायत शिक्का: [ ]
ग्रामपंचायत दप्तर नमुना नंबर ९ (क) लागू करण्याची प्रक्रिया
मागणी सूचना जारी करणे: आर्थिक वर्षाच्या सुरुवातीला (साधारणपणे एप्रिल-मे महिन्यात), ग्रामपंचायत गावातील प्रत्येक घराला ही मागणीपत्रे वितरित करते. लोकांना कर भरण्यासाठी एक निश्चित मुदत दिली जाते.
पुस्तकातील नोंद: जेव्हा एखादा नागरिक कर भरतो, तेव्हा त्याची नोंद पावती क्रमांकासह तात्काळ फॉर्म क्रमांक ३ (दैनिक ठेव आणि खर्च वही) आणि फॉर्म क्रमांक ५ (सर्वसाधारण रोख वही) मध्ये केली जाते.
सवलती आणि दंड: अनेक ग्रामपंचायती कर लवकर किंवा पहिल्या सहामाहीत भरणाऱ्यांना ५% ते १०% सवलत (रिबेट) देतात, तर वर्षअखेरीस कर न भरणाऱ्यांवर वैधानिक दंड किंवा व्याज आकारतात. या दोन्हींची गणना फॉर्म ९(क) मध्ये केली जाते.
ग्रामपंचायत दप्तर नमुना नंबर ९ (क) चे प्रशासकीय आणि कायदेशीर महत्त्व
१. कराचा अधिकृत कायदेशीर पुरावा: हा एकमेव आणि सर्वात महत्त्वाचा ‘कोणतीही थकबाकी नाही’ याचा कायदेशीर पुरावा आहे, जो हे सिद्ध करतो की एक नागरिक म्हणून तुम्ही सर्व ग्रामपंचायत कर वेळेवर भरले आहेत आणि तुमची कोणतीही थकबाकी नाही.
२. वसुलीचे लक्ष्य पूर्ण करणे: प्रत्येक ग्रामपंचायतीला पंचायत समिती आणि जिल्हा परिषद स्तरावरून १००% कर संकलनाचे लक्ष्य दिले जाते. हे लक्ष्य साध्य करण्यासाठी ग्रामपंचायत दप्तर नमुना नंबर ९ (क) हे प्राथमिक साधन आहे.
३. ऑनलाइन प्रणाली (ई-ग्राम स्वराज्य / महाजीपीसीएक्स): सध्या, डिजिटल इंडिया अंतर्गत बहुतांश ग्रामपंचायतींमध्ये हा फॉर्म संगणकीकृत करण्यात आला आहे. नागरिक आता ‘महाजीपीसीएक्स’ किंवा स्थानिक ॲप्सद्वारे हा कर ऑनलाइन भरू शकतात आणि संगणकाने तयार केलेली ग्रामपंचायत फॉर्म ९(क)ची पावती त्वरित डाउनलोड करू शकतात.
४. लेखापरीक्षणासाठी आवश्यक: शासकीय लेखापरीक्षणादरम्यान, प्रत्येक ठेवीचा ताळेबंद ग्रामपंचायत फॉर्म ९(क)च्या कार्बन कॉपी किंवा काउंटरफॉइलशी पडताळून पाहिला जातो.
ग्रामपंचायत दप्तर नमुना नंबर ९ (क) ची pdf हवी असल्यास whatsapp ग्रुप ला जॉईन व्हा.
निष्कर्ष
ग्रामपंचायत दप्तर नमुना नंबर ९ (क) [कर मागणी पावती] हा ग्रामपंचायत आणि गावातील नागरिक यांच्यातील आर्थिक व्यवहारांमधील एक महत्त्वाचा दुवा आहे. कर भरणे हे नागरिकांचे कर्तव्य आहे आणि त्या रकमेसाठी फॉर्म ९ (क) मध्ये अधिकृत पावती देणे ही ग्रामपंचायतीची कायदेशीर जबाबदारी आहे. गावाचा झपाट्याने विकास व्हायचा असेल, तर प्रत्येक नागरिकाने या मागणी पावतीचा आदर करणे आणि वेळेवर कर भरणे आवश्यक आहे.
