Bank Account Nominee In Marathi : तुम्हाला तुमच्या बँक खात्यातील, विमा पॉलिसीमधील किंवा डिमॅट खात्यातील नॉमिनी बदलायचा आहे का? नॉमिनी बदलण्याची टप्प्याटप्प्याची प्रक्रिया, आवश्यक कागदपत्रे आणि नवीन कायदेशीर नियम जाणून घ्या. तुमच्या कष्टाने कमावलेल्या पैशांचे संरक्षण करण्यासाठी हा लेख वाचा.
Bank Account Nominee बदलणे, एक संपूर्ण आणि अद्ययावत कायदेशीर मार्गदर्शक
आपण आयुष्यभर संपत्ती जमा करण्यासाठी कठोर परिश्रम करतो. बँक बॅलन्स, विमा पॉलिसी, सोन्यातील किंवा शेअर बाजारातील गुंतवणूक—या सर्वांचा एकच उद्देश असतो: आपल्या कुटुंबाचे भविष्य सुरक्षित करणे. परंतु जर तुम्ही या गुंतवणुकीसाठी योग्य नॉमिनी नियुक्त केला नसेल किंवा जुना नॉमिनी बदलला नसेल, तर तुमच्या मृत्यूनंतर तुमच्या हक्काच्या पैशांवर दावा करण्यासाठी तुमच्या कुटुंबाला न्यायालयात जावे लागू शकते.
आजच्या लेखात, आपण ‘Bank Account Nominee बदलणे‘ या विषयावरील अशा काही गोष्टी जाणून घेणार आहोत, ज्या कदाचित कोणत्याही बँक कर्मचाऱ्याने किंवा एजंटने तुम्हाला सांगितल्या नसतील.
नॉमिनी म्हणजे नक्की काय? (What does nominee mean?)
लोकांना वाटते की नॉमिनी हा मालमत्तेचा ‘मालक’ असतो. परंतु कायदेशीररित्या, नॉमिनी हा केवळ एक ‘विश्वस्त’ असतो. * कायदेशीर तथ्य: नामनिर्देशित व्यक्तीचा अधिकार केवळ पैसे स्वीकारण्यापुरता मर्यादित असतो. त्यानंतर मृत व्यक्तीच्या कायदेशीर वारसांना पैसे वितरित करण्याची जबाबदारी त्यांची असते. तथापि, शेअर्स आणि डिमॅट खात्यांसाठी नियम थोडे वेगळे आहेत, जिथे नामनिर्देशित व्यक्तीला प्राधान्य दिले जाते.
नामनिर्देशित व्यक्ती बदलणे केव्हा आवश्यक असते?
आयुष्यात काही विशिष्ट टप्प्यांवर नामनिर्देशन अद्ययावत करणे आवश्यक ठरते:
- लग्नानंतर: जेव्हा लग्न अंतिम झालेले नसते, तेव्हा अनेकदा पालकांना नामनिर्देशित व्यक्ती बनवले जाते, जे लग्नानंतर जोडीदाराच्या नावाने बदलण्याची आवश्यकता असू शकते.
- घटस्फोटानंतर: जोडीदारासोबत संबंध तुटल्यानंतर आर्थिक सुरक्षितता सुनिश्चित करण्यासाठी नामनिर्देशित व्यक्ती बदलणे महत्त्वाचे आहे.
- नामनिर्देशित व्यक्तीच्या मृत्यूनंतर: जर तुमच्या नामनिर्देशित व्यक्तीचा तुमच्या आधी मृत्यू झाला, तर त्वरित नवीन नावाची नोंदणी करणे महत्त्वाचे आहे.
- मुले मोठी झाल्यावर: ते प्रौढ झाल्यावर (१८ वर्षांपेक्षा जास्त वयाचे झाल्यावर) त्यांना नामनिर्देशित व्यक्ती बनवणे सोपे असते.
विविध क्षेत्रांमध्ये नॉमिनी बदलण्याची टप्प्याटप्प्याची प्रक्रिया
अ) बँक खाते बदलणे (बचत/मुदत ठेव):
Bank Account Nominee बदलण्यासाठी, तुम्ही शाखेत भेट देऊ शकता, किंवा ही सुविधा आता नेट बँकिंगद्वारे देखील उपलब्ध आहे.
१. बँकेचा फॉर्म: तुम्हाला ‘फॉर्म डीए-३’ भरावा लागेल (हा फॉर्म नॉमिनेशन रद्द करण्यासाठी किंवा बदलण्यासाठी आहे).
२. कागदपत्रे: आधार कार्ड, पॅन कार्ड आणि नवीन नॉमिनीची सही.
३. ऑनलाइन पद्धत: बँक ॲपवर जा आणि ‘सर्व्हिस रिक्वेस्ट्स’ अंतर्गत ‘अपडेट नॉमिनी’ निवडा.
ब) विमा पॉलिसी बदलणे (जीवन विमा/एलआयसी):
विमा कायद्याच्या कलम ३९ नुसार, पॉलिसीधारक कधीही नॉमिनी बदलू शकतो.
- प्रक्रिया: विमा कंपनीच्या कार्यालयात भेट द्या आणि ‘नॉमिनेशन बदल’ फॉर्म भरा. • महत्त्वाची नोंद: जर तुम्ही ‘लाभार्थी नॉमिनी’ (जसे की पत्नी किंवा मुले) नेमले, तर इतर कायदेशीर वारस पैशांवर दावा करू शकत नाहीत.
क) कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी (EPF/PF):
EPFO ने आता ई-नामांकन अनिवार्य केले आहे.
- UAN पोर्टलवर लॉग इन करा.
- ‘View’ वर जाऊन आपले ‘Profile’ अद्ययावत करा.
- ‘Manage’ टॅबमध्ये ‘e-Nomination’ निवडा, नवीन तपशील भरा आणि आधार-आधारित ई-स्वाक्षरी करा.
नामनिर्देशित व्यक्ती बदलण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे
- मूळ खातेधारकाचे ओळखपत्र (आधार/पॅन).
- नवीन नामनिर्देशित व्यक्तीचा फोटो आणि ओळखपत्र.
- पॉलिसी किंवा पासबुकची प्रत.
- नामनिर्देशित व्यक्ती अल्पवयीन असल्यास पालकांची माहिती.
कायदेशीर अडचणी टाळण्यासाठी वारसा हक्क कायदा समजून घ्या
भारतीय वारसा हक्क कायद्यानुसार, जर तुमचे मृत्युपत्र असेल, तर मृत्युपत्रात नाव असलेल्या व्यक्तीला Bank Account Nominee नामनिर्देशित व्यक्तीपेक्षा प्राधान्य दिले जाते. त्यामुळे, फक्त नामनिर्देशित व्यक्ती बदलून थांबू नका; एक छोटे मृत्युपत्र देखील तयार करा.
नवीन अपडेट: डिजिटल वारस नियम
नवीन नियमांनुसार, बँका आणि वित्तीय संस्थांनी आता एकापेक्षा जास्त नामनिर्देशित व्यक्ती स्वीकारण्यास सुरुवात केली आहे. तुम्ही तुमची मालमत्ता टक्केवारीनुसार (उदा., ५०% तुमच्या पत्नीला, ५०% तुमच्या मुलांना) नामनिर्देशन अर्जातच विभागू शकता.
हे देखील वाचा : (Bank Account Statement FormIn Marathi )
Bank Account Nominee In Marathi (FAQs)
प्रश्न १: मी माझी नामनिर्देशित व्यक्ती किती वेळा बदलू शकतो?
उत्तर: तुम्ही तुमच्या आयुष्यात कधीही, तुम्हाला पाहिजे तितक्या वेळा तुमचा नॉमिनी बदलू शकता. याला कोणतीही मर्यादा नाही.
प्रश्न २: तुमचा नॉमिनी बदलण्यासाठी काही शुल्क आहे का?
उत्तर: बहुतेक बँका आणि सरकारी योजनांसाठी ही सेवा विनामूल्य आहे. काही खाजगी विमा कंपन्या थोडे शुल्क आकारू शकतात.
प्रश्न ३: मागील नॉमिनीला कळवणे आवश्यक आहे का?
उत्तर: नाही. नॉमिनी बदलणे हा खातेधारकाचा वैयक्तिक अधिकार आहे. मागील नॉमिनीची संमती किंवा माहिती असणे आवश्यक नाही.
प्रश्न ४: कोणालाही नॉमिनेट करता येते का?
उत्तर: होय, पण भविष्यात कोणत्याही कायदेशीर समस्या टाळण्यासाठी रक्ताच्या नात्यातील व्यक्तीला नॉमिनेट करणे उत्तम.
परिणाम
नॉमिनीला नॉमिनेट करणे किंवा बदलणे ही केवळ एक तांत्रिक प्रक्रिया नाही; ही एक जबाबदारी आहे. योग्य वेळी घेतलेला हा छोटासा निर्णय तुमच्या कुटुंबाला भविष्यातील आर्थिक आणि कायदेशीर समस्यांपासून वाचवू शकतो. आजच तुमची सर्व खाती, विमा पॉलिसी आणि गुंतवणुकीची कागदपत्रे तपासा आणि आवश्यक असल्यास ‘Bank Account Nominee अपडेट’ करा. लक्षात ठेवा, तुमची सुरक्षा तुमच्याच हातात आहे! Bank Account Nominee In Marathi हि माहिती आपल्या मित्रांना whatsapp वर नक्की शेअर करा.
