ग्रामपंचायतीत मिळणारे दाखले, माहितीच्या अभावामुळे अनेकदा नागरिकांना ग्रामपंचायत कार्यालयात नाहक फेऱ्या माराव्या लागतात. म्हणूनच ग्रामविकास विभागाच्या अधिकृत अधिसूचनेनुसार कोणत्या सेवा सुरू आहेत आणि कोणत्या बंद झाल्या आहेत, याची सविस्तर माहिती आणि आम्ही Free Grampanchayat Dakhale list पण खालीलप्रमाणे आहे.
महाराष्ट्र लोकसेवा हक्क अधिनियम २०१५ अंतर्गत ग्रामपंचायतींमार्फत नागरिकांना विविध सेवा आणि दाखले पुरवले जातात. परंतु, अनेक नागरिकांना अजूनही स्पष्ट कल्पना नसते की ग्रामपंचायतीमधून नेमके कोणते दाखले मिळतात आणि कोणते दाखले आता शासनाने बंद केले आहेत.
१. ग्रामपंचायतीत मिळणारे दाखले आणि त्यांची कालमर्यादा (सुरू असलेल्या सेवा)
महाराष्ट्र शासनाच्या नियमांनुसार Free Grampanchayat Dakhale list खालील ७ महत्त्वाचे दाखले ग्रामपंचायतीद्वारे निर्धारित वेळेत देणे बंधनकारक आहे:
| अ.क्र. | दाखल्याचे/सेवेचे नाव | मिळण्याचा कालावधी | पदनिर्देशित अधिकारी |
| १ | जन्म नोंद दाखला | ७ दिवस | ग्रामसेवक |
| २ | मृत्यू नोंद दाखला | ७ दिवस | ग्रामसेवक |
| ३ | विवाह नोंद दाखला | ७ दिवस | ग्रामसेवक |
| ४ | दारिद्र्य रेषेखालील (BPL) दाखला | ७ दिवस | सहायक गट विकास अधिकारी |
| ५ | ग्रामपंचायत येणे बाकी नसल्याचा दाखला | ५ दिवस | ग्रामसेवक |
| ६ | नमुना ८ चा उतारा | ५ दिवस | ग्रामसेवक |
| ७ | निराधार असल्याचा दाखला | २० दिवस | ग्रामसेवक |
२. ग्रामपंचायतीमधून बंद करण्यात आलेले दाखले (महत्त्वाची पडताळणी)
शासकीय निर्णयानुसार (Free Grampanchayat Dakhale list and GR) प्रशासकीय सुलभतेसाठी आणि स्वयंघोषणापत्र (Self-Declaration) पद्धत लागू केल्यामुळे खालील दाखले ग्रामपंचायतींमधून वगळण्यात/बंद करण्यात आले आहेत:
१३ लोकसेवां पैकी बंद केलेले दाखले:
- रहिवाशी दाखला
- हयातीचा दाखला
- शौचालयाचा दाखला
- विधवा असल्याचा दाखला
- परित्यक्ता असल्याचा दाखला
- विभक्त कुटुंबाचा दाखला
इतर बंद करण्यात आलेले दाखले व प्रमाणपत्रे:
- नोकरी व्यवसायासाठी ना हरकत प्रमाणपत्र
- बेरोजगार प्रमाणपत्र
- नळ जोडणीसाठी अनुमती प्रमाणपत्र
- चारित्र्याचा दाखला
- विजेच्या जोडणीसाठी ना हरकत प्रमाणपत्र
- जिल्हा परिषद फंडातून कृषि साहित्य खरेदी दाखला
- राष्ट्रीय बायोमॅथॅस व खत व्यवस्थापन कार्यक्रम
- बचतगटांना खेळते भाग भांडवल बँकेमार्फत कर्ज पुरवठा
- कोणत्याही योजनेचा लाभ न घेतल्याचे प्रमाणपत्र
- निराधार योजनेसाठी वयाचा दाखला
संबंधित लेख वाचा : Gram Panchayat हद्दीतील अतिक्रमण.
३. वेळेत दाखला न मिळाल्यास काय करावे? (अपील प्रक्रिया)
जर तुम्हाला ठरवून दिलेल्या कालमर्यादीत दाखला मिळाला नाही, तर तुम्ही प्रशासनाकडे दाद मागू शकता:
- प्रथम अपील अधिकारी: सहायक गट विकास अधिकारी (Assistant BDO)
- द्वितीय अपील अधिकारी: गट विकास अधिकारी (BDO) / उपमुख्य कार्यकारी अधिकारी (पंचायत)
४. शासनाचा अधिकृत संदर्भ (Official Reference)
हा लेख Free Grampanchayat Dakhale list म्हणून महाराष्ट्र शासनाच्या खालील अधिकृत निर्णय व अधिसूचनेवर आधारित आहे:
- महाराष्ट्र लोकसेवा हक्क अधिनियम २०१५
- ग्रामविकास विभाग शासन निर्णय दि. १४ जुलै २०१५
- अधिसूचना ग्रामविकास विभाग दि. १२ फेब्रुवारी २०१९ (महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग-४ ब)
- ग्रामविकास विभाग शासन निर्णय दि. १३ फेब्रुवारी २०१९

Free Grampanchayat Dakhale list PDF
Related Post :Grampanchayat rti maharashtra अर्ज कसा लिहावा / पूर्ण माहिती
FAQ – Free Grampanchayat Dakhale list
प्र. १) ग्रामपंचायतीतून रहिवाशी दाखला मिळतो का?
उत्तर: नाही, शासकीय अधिसूचनेनुसार ग्रामपंचायतीमधून रहिवाशी दाखला देण्याची सेवा बंद करण्यात आली आहे. त्यासाठी स्व-घोषणापत्र किंवा इतर पुरावे वापरले जातात.
प्र. २) जन्म-मृत्यू नोंद दाखला किती दिवसांत मिळतो?
उत्तर: अर्ज केल्यानंतर ७ कामकाजाच्या दिवसांत ग्रामसेवकाकडून जन्म किंवा मृत्यू नोंद दाखला मिळणे बंधनकारक आहे.
प्र. ३) दाखला न मिळाल्यास कोणाकडे तक्रार करावी?
उत्तर: प्रथम अपील अधिकारी म्हणून तुम्ही सहायक गट विकास अधिकारी (Assistant BDO) यांच्याकडे अर्ज/तक्रार करू शकता.
प्र. ४) नमुना ८ चा उतारा मिळण्यासाठी किती दिवसांचा कालावधी लागतो?
उत्तर: नमुना ८ चा (कर आकारणी नोंदवही) उतारा मिळण्यासाठी नियमानुसार ५ कामकाजाचे दिवस लागतात.
प्र. ५) ग्रामपंचायतीमधून मिळणाऱ्या दाखल्यांसाठी कोणते शुल्क भरावे लागते का?
उत्तर: होय, महाराष्ट्र लोकसेवा हक्क अधिनियमांतर्गत ठरवून दिलेल्या नाममात्र शासकीय शुल्कात हे दाखले दिले जातात.
प्र. ६) हयातीचा दाखला किंवा हयात असल्याचा पुरावा ग्रामपंचायतीत मिळतो का?
उत्तर: नाही, ग्रामपंचायतीकडून देण्यात येणारा हयातीचा दाखला आता बंद करण्यात आला आहे. निवृत्तीवेतनासाठी (Pension) जीवन प्रमाण किंवा डिजिटल हयातीचा दाखला पोस्ट ऑफिस किंवा महा-ई-सेवा केंद्रातून काढावा लागतो.
प्र. ७) दारिद्र्य रेषेखालील (BPL) दाखला कोणाकडून स्वाक्षरी केला जातो?
उत्तर: बीपीएल (BPL) दाखला हा सहायक गट विकास अधिकारी (Assistant BDO) यांच्या मान्यतेने व सहीने ७ दिवसांच्या आत दिला जातो.
प्र. ८) चारित्र्याचा दाखला (Character Certificate) ग्रामपंचायतीत मिळेल का?
उत्तर: नाही, ग्रामपंचायतीमार्फत चारित्र्याचा दाखला देणे बंद करण्यात आले आहे. चारित्र्य पडताळणीसाठी (Police Verification) आता पोलीस विभागाच्या अधिकृत पोर्टलवरून (MahaPolice) ऑनलाइन अर्ज करावा लागतो.
प्र. ९) नळ जोडणी किंवा विजेच्या जोडणीसाठी ग्रामपंचायतीच्या ना-हरकत प्रमाणपत्राची (NOC) गरज असते का?
उत्तर: पूर्वी ही ना-हरकत प्रमाणपत्रे ग्रामपंचायतीतून दिली जात असत, परंतु प्रशासकीय सुलभतेसाठी शासनाने ही सेवा बंद केली आहे.
प्र. १०) शौचालय असल्याचा दाखला अजूनही ग्रामपंचायतीत मिळतो का?
उत्तर: नाही, शासकीय अधिसूचनेनुसार ‘शौचालय असल्याचा दाखला’ देण्याची पद्धत बंद करण्यात आली असून त्याऐवजी नागरिकाचे स्व-घोषणापत्र ग्राह्य धरले जाते.