आजच्या डिजिटल युगात केंद्र आणि राज्य सरकारने सर्वसामान्य नागरिक, शेतकरी, कष्टकरी आणि कामगारांच्या कल्याणासाठी अनेक महत्त्वाच्या योजना सुरू केल्या आहेत. या योजनांचा थेट लाभ घेण्यासाठी शासनाने काही डिजिटल ओळखपत्रे (Cards) उपलब्ध करून दिली आहेत.
यामध्ये आभा कार्ड (ABHA Card), आयुष्मान भारत गोल्डन कार्ड (Ayushman Bharat Card) आणि ई-श्रम कार्ड (e-Shram Card) यांचा प्रामुख्याने समावेश होतो.
अनेक नागरिकांना या तिन्ही कार्ड्सचे नेमके फायदे काय आहेत आणि ती कुठे व कशी काढायची याची पुरेशी माहिती नसते. या लेखात आपण या तिन्ही महत्त्वाच्या शासकीय कार्ड्सची सविस्तर माहिती, त्यांचे फायदे आणि अर्ज करण्यासाठी लागणारी आवश्यक कागदपत्रे जाणून घेणार आहोत.
आभा कार्ड (ABHA Card / डिजिटल हेल्थ कार्ड)
आभा कार्ड म्हणजे काय?
‘आभा’ (ABHA) म्हणजे Ayushman Bharat Health Account. याला सामान्य भाषेत ‘डिजिटल हेल्थ कार्ड’ असेही म्हणतात. भारत सरकारच्या राष्ट्रीय आरोग्य प्राधिकरणाद्वारे (National Health Authority) हे कार्ड जारी केले जाते. यामध्ये प्रत्येक नागरिकाला १४ अंकी एक युनिक हेल्थ आयडी (Health ID) नंबर दिला जातो.
आभा कार्डचे प्रमुख फायदे:
• सर्व वैद्यकीय माहिती एकाच ठिकाणी: या कार्डचा सर्वात मोठा फायदा असा आहे की, तुमच्या सर्व आजारांची, तपासण्यांची (Reports), औषधोपचारांची आणि निदानाची माहिती तुमच्या आभा खात्यावर ऑनलाइन सुरक्षित सेव्ह राहते.
• प्रत्येक दवाखान्यात फाईल नेण्याची गरज नाही: तुम्ही देशातील कोणत्याही रुग्णालयात उपचारासाठी गेल्यास, तुम्हाला जुन्या कागदपत्रांची जड फाईल सोबत नेण्याची गरज भासणार नाही. फक्त तुमचा आभा नंबर दिल्यास डॉक्टर तुमच्या संमतीने तुमचा जुना वैद्यकीय इतिहास (Medical History) कॉम्प्युटरवर पाहू शकतात.
• वेळ आणि पैशांची बचत: जुने रिपोर्ट्स हरवण्याची भीती राहत नाही, त्यामुळे पुन्हा पुन्हा त्याच तपासण्या करण्याचा खर्च वाचतो.
आभा कार्डचे official website : https://abha.abdm.gov.in/abha/v3
आभा कार्ड (ABHA Card) काढण्यासाठी लागणारी कागदपत्रे:
1. अर्जदाराचे आधार कार्ड.
2. आधार कार्डशी लिंक असलेला सक्रिय मोबाईल नंबर (OTP पडताळणीसाठी मोबाईल सोबत असणे आवश्यक आहे).
२. आयुष्मान भारत कार्ड (Ayushman Bharat Golden Card)
आयुष्मान भारत कार्ड म्हणजे काय?
आरोग्य क्षेत्रातील ही जगातील सर्वात मोठी सरकारी विमा योजना आहे. विशेष म्हणजे, आता महाराष्ट्र शासनाची ‘महात्मा ज्योतिराव फुले जन आरोग्य योजना’ आणि केंद्र शासनाची ‘प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजना’ या दोन्ही योजना एकत्रित (Integrated) करण्यात आल्या आहेत. त्यामुळे आता राज्यातील प्रत्येक पात्र नागरिकाला आणि कुटुंबाला या योजनेचा लाभ मिळणार आहे.
आयुष्मान भारत कार्डचे प्रमुख फायदे:
• ५ लाख रुपयांपर्यंत मोफत उपचार: या कार्डच्या माध्यमातून प्रत्येक पात्र कुटुंबाला प्रतिवर्ष ५ लाख रुपयांपर्यंतचे महागडे वैद्यकीय उपचार पूर्णपणे मोफत मिळतात.
• हजारो रुग्णालयांत सुविधा: राज्य आणि केंद्र सरकारच्या पॅनेलवर असलेल्या हजारो सरकारी तसेच नामांकित खासगी रुग्णालयांमध्ये (Hospitals) कॅशलेस (रोख रक्कम न भरता) उपचार घेता येतात.
• गंभीर आजारांचा समावेश: हृदयविकार, किडनीचे आजार, कर्करोग (कॅन्सर), अपघात, शस्त्रक्रिया यांसारख्या अनेक गंभीर आजारांचा खर्च या कार्डद्वारे सरकार उचलते.
आयुष्मान भारत कार्डचे official website : http://beneficiary.nha.gov.in/
आयुष्मान भारत कार्ड काढण्यासाठी लागणारी कागदपत्रे:
1. अर्जदाराचे आधार कार्ड.
2. आधार कार्डशी लिंक असलेला मोबाईल नंबर (OTP साठी).
3. कुटुंबाचे रेशन कार्ड (शिधापत्रिका).
4. टीप: ई-केवायसी (e-KYC) आणि लाइव्ह फोटो काढण्यासाठी लाभार्थी व्यक्तीने स्वतः केंद्रावर उपस्थित राहणे आवश्यक आहे.
३. ई-श्रम कार्ड (e-Shram Card / असंघटित कामगार कार्ड)
ई-श्रम कार्ड म्हणजे काय?
देशातील असंघटित क्षेत्रात काम करणाऱ्या कोट्यवधी कष्टकरी, मजूर आणि कामगारांची अधिकृत नोंदणी व्हावी आणि त्यांना सरकारी योजनांचा थेट लाभ मिळावा यासाठी केंद्र सरकारने ई-श्रम पोर्टल सुरू केले आहे. या अंतर्गत पात्र कामगारांना १२ अंकी युनिव्हर्सल अकाउंट नंबर (UAN) असलेले ई-श्रम कार्ड दिले जाते.
ई-श्रम कार्ड काढण्यासाठी कोण पात्र आहे?
• वय १६ ते ५९ वर्षे दरम्यान असलेला कोणताही असंघटित कामगार हे कार्ड काढू शकतो.
• यामध्ये शेतमजूर, बांधकाम कामगार, घरकाम करणाऱ्या महिला, रिक्षाचालक, फळ व भाजीपाला विक्रेते, सुतार, लोहार, टेलर, लहान दुकानदार आणि इतर सर्व असंघटित क्षेत्रातील कामगारांचा समावेश होतो. (फक्त आयकर भरणारे आणि EPFO/ESIC चे सदस्य यास पात्र नसतात).
ई-श्रम कार्डचे प्रमुख फायदे:
• २ लाख रुपयांचा विमा कवच: ई-श्रम कार्ड धारक कामगाराचा दुर्दैवाने अपघाती मृत्यू झाल्यास किंवा कायमचे अपंगत्व आल्यास शासनाकडून २ लाख रुपयांपर्यंतचे अपघाती विमा कवच (Accidental Insurance) मिळते. आंशिक अपंगत्व आल्यास १ लाख रुपयांची मदत मिळते.
• शासकीय योजनांचा थेट लाभ: भविष्यात सरकारकडून कामगारांसाठी जाहीर होणाऱ्या आर्थिक मदतीच्या योजना, पेन्शन योजना आणि आपत्कालीन निधीचा लाभ थेट ई-श्रम कार्डधारकांच्या बँक खात्यात जमा केला जातो.
• देशभर वैध ओळखपत्र: हे कार्ड संपूर्ण भारतभरात वैध असून स्थलांतरित कामगारांनाही याचा मोठा फायदा होतो.
ई-श्रम कार्ड official website : https://eshram.gov.in/
ई-श्रम कार्ड काढण्यासाठी लागणारी कागदपत्रे:
1. कामगाराचे आधार कार्ड.
2. बँक पासबुक (बँक खाते क्रमांक आणि IFSC कोडसाठी).
3. आधारशी लिंक असलेला मोबाईल नंबर (OTP साठी).
ही तिन्ही कार्ड्स कुठे आणि कशी काढावीत?
तुम्ही तुमच्या गावातील किंवा जवळच्या CSC केंद्रावर (आपले सरकार सेवा केंद्र / महा-ई-सेवा केंद्र) जाऊन आभा कार्ड (ABHA Card), आयुष्मान भारत गोल्डन कार्ड (Ayushman Bharat Card) आणि ई-श्रम कार्ड (e-Shram Card) नवीन कार्ड्स काढू शकता. तसेच, जर तुमचे यापूर्वीच हे कार्ड काढलेले असेल आणि ते हरवले असेल किंवा खराब झाले असेल, तरीही तुम्ही या केंद्रांवरून तुमच्या आधार नंबर आणि ओटीपीच्या मदतीने नवीन पीव्हीसी (PVC) कार्ड पुन्हा प्रिंट करून मिळवू शकता.
Online Apply Any Govenment Card
निष्कर्ष
आरोग्याची सुरक्षितता आणि भविष्यातील आर्थिक आधार यासाठी आभा कार्ड, आयुष्मान भारत कार्ड आणि ई-श्रम कार्ड ही तिन्ही ओळखपत्रे प्रत्येक कुटुंबाकडे असणे अत्यंत गरजेचे आहे. आजच तुमची आवश्यक कागदपत्रे सोबत घेऊन जवळच्या आपले सरकार सेवा केंद्राला भेट द्या आणि या शासकीय योजनांचा लाभ घ्या. ही महत्त्वाची माहिती तुमच्या मित्रपरिवाराला आणि गावातील गरजू नागरिकांना नक्की शेअर करा!