Required Documents for Government Certificates in Marathi : सरकारी योजना, शालेय प्रवेश, नोकरी किंवा व्यवसायासाठी लागणाऱ्या विविध दाखल्यांची माहिती नागरिकांना एकाच ठिकाणी मिळावी, या उद्देशाने हा लेख सविस्तर मांडला आहे.
दैनंदिन जीवनात शालेय व महाविद्यालयीन प्रवेश, शासकीय नोकरीचे अर्ज, विविध सरकारी योजनांचा लाभ घेणे, पासपोर्ट काढणे किंवा स्वतःचा व्यवसाय सुरू करणे यांसाठी आपल्याला अनेक महत्त्वाच्या शासकीय दाखल्यांची आणि प्रमाणपत्रांची गरज भासते.
मात्र, योग्य आणि अचूक कागदपत्रांची माहिती नसल्यामुळे नागरिकांना महा-ई-सेवा केंद्र, सेतू कार्यालय किंवा तहसील कार्यालयाचे अनेक हेलपाटे मारावे लागतात.
तुमचा हा त्रास वाचवण्यासाठी जातीचा दाखला, डोमासाईल, उत्पन्नाचा दाखला, नॉन-क्रिमिलेअर, रेशन कार्ड, पासपोर्ट, पॅनकार्ड यांसारख्या २० हून अधिक महत्त्वाच्या दाखल्यांसाठी लागणाऱ्या कागदपत्रांची संपूर्ण यादी या लेखात दिली आहे.
१. जातीचा दाखला (Caste Certificate)
शासकीय आरक्षण आणि सवलतींचा लाभ घेण्यासाठी जातीचा दाखला अत्यंत महत्त्वाचा असतो. Caste Certificate, Required Documents for Government Certificates प्रवर्गानुसार पुराव्याची वर्षे वेगवेगळी आहेत:
• SEBC / OBC प्रवर्गासाठी: १९६७ पूर्वीचा वडील, भाऊ, चुलते किंवा आत्या यांपैकी एकाचा शाळा सोडल्याचा दाखला किंवा जन्माचा दाखला.
• SC प्रवर्गासाठी: १९४५ पूर्वीचा वडील, भाऊ, चुलते किंवा आत्या यांपैकी एकाचा शाळा सोडल्याचा दाखला किंवा जन्माचा दाखला.
• VJNT प्रवर्गासाठी: १९६१ पूर्वीचा वडील, भाऊ, चुलते किंवा आत्या यांपैकी एकाचा शाळा सोडल्याचा दाखला किंवा जन्माचा दाखला.
• इतर सामान्य कागदपत्रे (सर्व प्रवर्गांसाठी): • तलाठी जातीचा दाखला • वडील आणि मुलाचे आधारकार्ड • मुलाचे शाळेचे बोनाफाईड सर्टिफिकेट • वडिलांचा शाळा सोडल्याचा दाखला • रेशनकार्ड आणि पासपोर्ट साईज फोटो (वडील)
२. जात वैधता प्रमाणपत्र (Cast Validity Certificate)
शिक्षण (विशेषतः व्यावसायिक अभ्यासक्रम) आणि शासकीय नोकरीतील आरक्षणासाठी जात वैधता प्रमाणपत्र अनिवार्य असते: Caste Validity Certificate, Required Documents for Government Certificates
• स्वतःचे, वडिलांचे आणि आजोबांचे आधारकार्ड व जातीचे प्रमाणपत्र (Caste Certificate)
• स्वतःचा आणि वडिलांचा शाळा सोडल्याचा दाखला
• कॉलेज रजिस्ट्रेशन नंबर आणि १२ वी परीक्षा रोल नंबर
• स्वतःचा व वडिलांचा फोटो आणि सही
• Form No. 3: वंशावळ (१०० रुपयांच्या स्टॅम्प पेपरवर)
• Form No. 17: प्रतिज्ञापत्र (१०० रुपयांच्या स्टॅम्प पेपरवर)
• Form No. 15A: कॉलेजचे प्रिन्सिपल सही व शिक्क्यासह
३. नॉन-क्रिमिलेअर (Non-Creamy Layer) आणि महिला नॉन-क्रिमिलेअर
OBC, VJNT, SBC या प्रवर्गातील उमेदवारांना आरक्षणाचा लाभ घेण्यासाठी हे प्रमाणपत्र लागते: Non-Creamy Layer, Required Documents for Government Certificates
• सामान्य नॉन-क्रिमिलेअरसाठी: • तहसीलदार यांचा ३ वर्षांचा उत्पन्नाचा दाखला • वडिलांचा शाळा सोडल्याचा दाखला • मुलाचा जातीचा दाखला आणि शाळा सोडल्याचा दाखला / बोनाफाईड • वडील व मुलाचे आधारकार्ड, रेशनकार्ड आणि फोटो
• महिला नॉन-क्रिमिलेअरसाठी: • तहसीलदार यांचा ३ वर्षांचा उत्पन्नाचा दाखला आणि वडिलांचा शाळा सोडल्याचा दाखला • तलाठी जातीचा दाखला आणि स्वतःचा शाळा सोडल्याचा दाखला / बोनाफाईड • १९६७ पूर्वीचा जातीच्या पुराव्याचा दाखला • आधारकार्ड, रेशनकार्ड आणि फोटो • टीप: विवाहामुळे नावात बदल झाला असल्यास गॅझेट (Gazette) जोडणे आवश्यक आहे.
४. E.W.S. प्रमाणपत्र (आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटक)
खुल्या प्रवर्गातील (Open Category) आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल नागरिकांसाठी १०% आरक्षणाचा लाभ घेण्यासाठी हे प्रमाणपत्र लागते (SEBC लाभ घेणाऱ्यांना हे प्रमाणपत्र मिळत नाही): Open Category, Required Documents for Government Certificates
• १९६७ पूर्वीचा आजोबा किंवा वडिलांचा जन्मलेला दाखला पुरावा
• मुलगा व वडील यांचा शाळा सोडल्याचा दाखला किंवा बोनाफाईड
• तलाठी जातीचा / रहिवासी दाखला आणि ३ वर्षांचा तहसीलदार उत्पन्नाचा दाखला
• रेशनकार्ड, आधारकार्ड आणि अर्जदाराचे ३ फोटो
• घराचा ८ अ उतारा आणि शेतीचा ७/१२ उतारा
५. डोमासाईल सर्टिफिकेट (Domicile / रहिवासी दाखला)
तुम्ही महाराष्ट्राचे कायमस्वरूपी रहिवासी आहात हे सिद्ध करण्यासाठी हे प्रमाणपत्र आवश्यक असते: Domicile, Required Documents for Government Certificates
• तलाठी रहिवासी दाखला
• शाळेचे बोनाफाईड सर्टिफिकेट (यावर जन्मतारीख असणे आवश्यक आहे)
• रेशनकार्ड
• वडील आणि मुलगा/मुलगी यांचे आधारकार्ड
• वडिलांचा पासपोर्ट साईज फोटो
६. उत्पन्नाचा दाखला (Income Certificate)
शिष्यवृत्ती, शैक्षणिक शुल्क सवलत आणि सरकारी योजनांसाठी उत्पन्नाचा दाखला लागतो: Income Certificate, Required Documents for Government Certificates
• तलाठी यांचा उत्पन्नाचा अहवाल / दाखला
• रेशनकार्ड आणि वडील व मुलाचे आधारकार्ड
• वडिलांचा फोटो
• शेती असल्यास जमिनीचा ७/१२ उतारा
७. शेतकरी दाखला आणि अल्पभूधारक दाखला
शेतीशी संबंधित योजना, कर्ज किंवा जमीन खरेदी-विक्रीसाठी हे दाखले लागतात (अर्जदार वडील असावेत):
• तलाठी रहिवासी दाखला (ओरिजनल)
• शेतीचा ७/१२ आणि ८ अ खाते उतारा
• मुलगा/मुलगी आणि वडील यांचा शाळा सोडल्याचा दाखला
• मुलगा आणि वडील यांचे आधारकार्ड व रेशनकार्ड
• वडिलांचे २ पासपोर्ट साईज फोटो
८. डोंगरी दाखला (Hilly Area Certificate)
डोंगरी भागातील विद्यार्थ्यांना आणि उमेदवारांना शासकीय सवलती मिळवण्यासाठी हा दाखला उपयुक्त ठरतो: Hilly Area Certificate, Required Documents for Government Certificates
• तलाठी रहिवासी दाखला (ओरिजनल) आणि डोमासाईल सर्टिफिकेट
• शेतीचा ७/१२ आणि खाते उतारा
• मुलगा/मुलगी आणि वडील यांचा शाळा सोडल्याचा दाखला
• मुलगा आणि वडील यांचे आधारकार्ड, रेशनकार्ड आणि वडिलांचे २ फोटो
९. रेशनकार्ड संबंधित कागदपत्रे
• नविन व विभक्त रेशनकार्डसाठी: • घरातील सर्व सदस्यांचे आधारकार्ड, कुटुंब प्रमुखाचे बँक पासबुक आणि २ फोटो • लाईटबिल, घराचा उतारा किंवा घरपट्टी • तलाठी उत्पन्नाचा दाखला आणि गॅस पुस्तकाची झेरॉक्स • संमती पत्र, ग्राहक रजिस्टर झेरॉक्स (रेशन दुकानदार) आणि जुन्या रेशनकार्डमधून नाव कमी केल्याचा दाखला • भाड्याचे घर असल्यास घरमालकाचे संमतीपत्र आणि रेशनकार्ड गहाळ झाले असल्यास पोलीस स्टेशनचा दाखला.
• रेशनकार्डमध्ये नाव कमी करणे किंवा वाढवणे: • १० वर्षांआतील मुलांसाठी: आधारकार्ड आणि जन्माचा दाखला. • १० वर्षांवरील मुलांसाठी: वरील कागदपत्रांसह प्रतिज्ञापत्र आवश्यक. • विवाहित महिलेचे नाव वाढवण्यासाठी: माहेरच्या रेशनकार्डमधून नाव कमी केल्याचा दाखला.
१०. प्रवास आणि ओळखपत्र संबंधित कागदपत्रे
• पासपोर्ट (Passport): आधारकार्ड, पॅनकार्ड, १० वी बोर्ड सर्टिफिकेट किंवा जन्माचा दाखला, बँक पासबुक, ई-मेल आयडी, फोटो, फॅमिली डिटेल्स आणि २ साक्षीदार.
• RTO ड्रायव्हिंग लायसन्स: आधारकार्ड, पॅनकार्ड आणि २ पासपोर्ट साईज फोटो.
• पॅनकार्ड (नवीन व दुरुस्ती): • नवीन पॅनकार्डसाठी: पूर्ण जन्मतारीख असलेले आधारकार्ड, २ फोटो आणि सही. • पॅनकार्ड दुरुस्तीसाठी (Correction): बरोबर माहिती असलेले आधारकार्ड, जुने पॅनकार्ड, २ फोटो व सही (लग्नानंतर नाव बदलण्यासाठी मॅरेज सर्टिफिकेट किंवा गॅझेट आवश्यक).
• गॅझेट (Gazette – नाव बदलासाठी): आधारकार्ड, पॅनकार्ड, शाळा सोडल्याचा दाखला किंवा जन्माचा दाखला, फोटो आणि सही.
• पोलीस व्हेरिफिकेशन (Character Certificate): आधारकार्ड, पॅनकार्ड, १० वी बोर्ड सर्टिफिकेट, रेशनकार्ड, कंपनी लेटर, फोटो व सही.
Related Post: What are the official government documents?
Related Post: Which documents are required for proof of nationality?
Related Post: What documents are needed for a caste certificate?
Related Post: What documents are required for an income certificate?
११. व्यवसाय आणि उद्योगासाठी लागणारी कागदपत्रे
• शॉप अ‍ॅक्ट लायसन्स (Shop Act): आधारकार्ड, पॅनकार्ड, दुकानाचे नाव व दुकानाचा फोटो, अर्जदाराचा फोटो आणि सही.
• उद्योग आधार (Udyam Registration, Required Documents for Government Certificates): आधारकार्ड (मोबाईल नंबर लिंक असणे आवश्यक), पॅनकार्ड, बँक पासबुक, दुकानाचा फोटो, ई-मेल आयडी आणि जीएसटी नंबर (असल्यास).
• फूड लायसन्स (Food License): आधारकार्ड, नगरपालिका NOC, डॉक्टरांचे हेल्थ सर्टिफिकेट (Health NOC – M.D. Doctor), बँक पासबुक, लाईटबिल, ७/१२ उतारा, भाडे करारनामा, फोटो आणि सही.
वाचकांसाठी महत्त्वाची सूचना: कागदपत्रांची पूर्तता करताना सर्व झेरॉक्स प्रती स्पष्ट असाव्यात आणि मूळ कागदपत्रे (Original Documents, Required Documents for Government Certificates) पडताळणीसाठी सोबत ठेवावीत. ही माहिती जास्तीत जास्त नागरिकांपर्यंत शेअर करा, जेणेकरून त्यांचे वेळ आणि श्रम वाचतील!
