उन्हाळ्याच्या सुट्ट्यांमध्ये रेल्वेचे तिकीट मिळवणे म्हणजे एक युद्धच असते. पण अनेकदा काही कारणास्तव आपल्याला प्लॅन बदलावा लागतो.
भारतीय रेल्वेने १ एप्रिल २०२६ पासून तिकीट रद्द (Railway Ticket Cancellation Rules 2026) करण्याच्या नियमात आणि रिफंडच्या प्रक्रियेत मोठे बदल केले आहेत. हे नियम न वाचल्यास तुम्हाला तुमच्या तिकिटाच्या रकमेवर पाणी सोडावे लागू शकते.
१. तिकीट कधी रद्द केल्यावर किती ‘कट’ होणार?
(नवीन दरपत्रक, Railway Ticket Cancellation Rules 2026)वेळेनुसार कपातीचे गणित आता खालीलप्रमाणे असेल, रेल्वे प्रवाशांसाठी मोठे अपडेट!:
- ४८ तासांपेक्षा जास्त वेळ आधी: जर तुम्ही प्रवासाच्या ४८ तास आधी तिकीट रद्द केले, तर फक्त क्लेरिकल चार्जेस (प्रति प्रवासी ६० ते २४० रुपये, क्लासनुसार) कापले जातील.
- १२ ते ४८ तासांच्या दरम्यान: एकूण तिकिटाच्या २५% रक्कम कपात होईल.
- ४ ते १२ तासांच्या दरम्यान: येथे मोठा फटका बसू शकतो, कारण आता ५०% रक्कम कापली जाईल.
- ४ तासांपेक्षा कमी वेळ: चार्ट तयार झाल्यानंतर किंवा ट्रेन सुटण्याच्या ४ तास आधी तिकीट रद्द केल्यास रिफंड मिळणार नाही.
२. वेटिंग लिस्ट (Waiting List) आणि RAC साठी काय नियम आहेत?
अनेकांना वाटते की वेटिंग तिकीट रद्द केल्यावर पैसे कापले जात नाहीत. पण नवीन नियमानुसार, जर तुम्ही चार्ट तयार होण्यापूर्वी अर्धा तास आधीपर्यंत वेटिंग किंवा RAC तिकीट रद्द केले, तर फक्त क्लर्क चार्ज (अंदाजे ६० रुपये + GST) कापून उरलेले पैसे परत मिळतील.
३. डिजिटल रिफंड आता किती दिवसात मिळणार?
२०२६ च्या नवीन ‘डिजिटल इंडिया’ मोहिमेअंतर्गत रेल्वेने रिफंड प्रक्रिया जलद केली आहे. पूर्वी ७ ते १० दिवस लागणारे पैसे आता २४ ते ४८ तासांत तुमच्या मूळ बँक खात्यात (Source Account) जमा होतील.
४. ‘कन्फर्म’ तिकीट रद्द करण्यापूर्वी ही टीप वाचा!
जर तुमच्याकडे कन्फर्म तिकीट असेल आणि तुम्हाला प्रवास करता येत नसेल, तर ते रद्द करण्याऐवजी तुम्ही तुमच्या कुटुंबातील सदस्याच्या नावावर (आई, वडील, भाऊ, बहीण किंवा पती/पत्नी) तिकीट ट्रान्सफर करू शकता. हे काम तुम्ही ट्रेन सुटण्याच्या २४ तास आधी स्टेशन मास्तरांकडे जाऊन करू शकता.
