आपल्या ग्रामपंचायतीमध्ये केंद्र व राज्य शासनाकडून किती निधी मंजूर झाला, १५ व्या वित्त आयोगातून गावाला किती पैसे मिळाले आणि ते पैसे रस्ते, पाणी, स्वच्छता किंवा दिव्यांवर प्रत्यक्षात कसे खर्च झाले, हे जाणून घेणे प्रत्येक ग्रामस्थाचा अधिकार आहे. पूर्वी ही माहिती मिळवण्यासाठी ग्रामपंचायत कार्यालयात फेऱ्या माराव्या लागत असत किंवा माहिती अधिकाराचा (RTI) आधार घ्यावा लागत असे. पण आता eGramSwaraj Portal वर लगेच माहिती मिळते.
परंतु, पंचायती राज मंत्रालयाने सुरू केलेल्या ‘ई-ग्रामस्वराज’ (eGramSwaraj Portal ) या अधिकृत पोर्टलमुळे आता कोणताही नागरिक आपल्या मोबाईल किंवा कॉम्प्युटरवरून एका क्लिकवर ग्रामपंचायतीचा संपूर्ण ताळेबंद, विकासकामांची यादी आणि खर्चाची माहिती ऑनलाईन पाहू शकतो. या लेखात आपण ई-ग्रामस्वराज पोर्टलचा वापर कसा करावा, याची टप्प्याटप्प्याने माहिती जाणून घेणार आहोत.
📌 महत्त्वाचे मुद्दे (Important eGramSwaraj Portal )
- ई-ग्रामस्वराज हे केंद्र सरकारच्या पंचायती राज मंत्रालयाचे अधिकृत पोर्टल (egramswaraj.gov.in) आहे.
- या पोर्टलवर महाराष्ट्रातील सर्व ग्रामपंचायतींचे वार्षिक नियोजन (Panchayat Development Plan – GPDP), मंजूर निधी आणि प्रत्यक्ष झालेला खर्च उपलब्ध असतो.
- माहिती पाहण्यासाठी कोणत्याही लॉगिन आयडी किंवा पासवर्डची गरज नसते; ही माहिती सर्व नागरिकांसाठी मोफत आणि उघडी (Public Domain) असते.
eGramSwaraj Portal म्हणजे काय आणि त्याचे फायदे काय?
ग्रामीण भागातील प्रशासनात पारदर्शकता आणि उत्तरदायित्व आणण्यासाठी भारत सरकारने eGramSwaraj Portal डिजिटल प्लॅटफॉर्मची निर्मिती केली आहे.
- संपूर्ण ताळेबंद उपलब्ध: ग्रामपंचायतीला मिळालेले अनुदान, स्वउत्पन्न (कर वसुली) आणि झालेला एकूण खर्च यावर लक्ष ठेवता येते.
- कंत्राटदार व कामांची माहिती: गावात कोणती कामे मंजूर झाली आहेत, कामाचे बजेट किती आहे आणि कोणत्या कंत्राटदाराला बिल दिले गेले आहे, याचा तपशील मिळतो.
- भ्रष्टाचाराला आळा: कागदावर कामे दाखवून निधी हडपण्याच्या प्रकारांना अटकाव बसतो, कारण नागरिकांना प्रत्यक्षात मंजूर कामांची यादी ऑनलाईन पाहायला मिळते.
- सुलभ मोबाईल ॲप: पोर्टलसोबतच Google Play Store वर ‘e-GramSwaraj’ ॲप देखील उपलब्ध आहे.
📢 “हे देखील वाचा” विभाग
- ग्रामपंचायत दप्तर तपासणी आणि RTI अंतर्गत माहिती कशी मिळवावी?
- ग्रामपंचायत घरपट्टी व पाणीपट्टी कर ऑनलाईन भरण्याची सोपी पद्धत
eGramSwaraj Portal वर खर्चाचा अहवाल कसा पाहावा?
तुम्ही खालील सोप्या टप्प्यांचा वापर करून तुमच्या गावाचा विकास खर्च पाहू शकता:
टप्पा १: अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्या
सर्वप्रथम तुमच्या मोबाईल किंवा संगणकावर egramswaraj.gov.in या अधिकृत संकेतस्थळावर जा.
टप्पा २: Reports विभागात जा
होमपेजवर खाली स्क्रोल करा आणि ‘Reports’ विभागात असलेल्या ‘Planning’ किंवा ‘Accounting’ पर्यायावर क्लिक करा. (किंवा थेट ‘Approved Action Plan Report’ निवडा).
टप्पा ३: आर्थिक वर्ष व राज्य निवडा
तुम्हाला ज्या वर्षाचा खर्च पाहायचा आहे ते Financial Year (उदा. २०२५-२०२६) निवडा. त्यानंतर राज्यांच्या यादीतून ‘Maharashtra’ निवडा.
टप्पा ४: जिल्हा परिषद, पंचायत समिती व ग्रामपंचायत निवडा
- प्रथम तुमचा जिल्हा (Zilla Parishad) निवडा.
- त्यानंतर तुमचा तालुका (Panchayat Samiti) निवडा.
- शेवटी तुमच्या गावाचे / ग्रामपंचायतीचे नाव (Gram Panchayat) निवडा.
टप्पा ५: विकासकामे व खर्च रिपोर्ट पहा
ग्रामपंचायतीच्या नावापुढील ‘View’ किंवा ‘Get Report’ वर क्लिक करा. तुमच्या समोर संपूर्ण वर्षाचा ‘GPDP Approved Action Plan’ उघडेल. यामध्ये मंजूर कामे, कामांचा प्रकार, अंदाजपत्रक (Budget) आणि प्रत्यक्षात झालेला खर्च सविस्तर दिसेल.
e-GramSwaraj Mobile App कसे वापरावे?
संगणकाव्यतिरिक्त तुम्ही मोबाईल ॲपद्वारेही ही माहिती पाहू शकता:
- Google Play Store वरून ‘e-GramSwaraj’ ॲप डाउनलोड करा.
- ॲप उघडून State (Maharashtra), Zilla Parishad, Panchayat Samiti, आणि Gram Panchayat निवडा.
- ‘Submit’ वर क्लिक करा.
- स्क्रीनवर तुम्हाला ‘ER Details’ (निवडून आलेले लोकप्रतिनिधी), ‘Approved Activities’ (मंजूर विकासकामे) आणि ‘Financial Progress’ (आर्थिक प्रगती/खर्च) हे तीन मुख्य पर्याय दिसतील.
- ‘Financial Progress’ वर क्लिक करून गावात आलेला निधी व खर्चाची माहिती क्षणार्धात मिळवा.
📈 eGramSwaraj Portal अहवाल संक्षिप्त माहिती
| माहिती प्रकार | तपशील |
| अधिकृत पोर्टल | egramswaraj.gov.in |
| नोडल मंत्रालय | पंचायती राज मंत्रालय, भारत सरकार |
| उपलब्ध माहिती | गावाचा अर्थसंकल्प, १५ वा वित्त आयोग निधी, विकासकामे |
| शुल्क | मोफत (सार्वजनिक माहिती) |
| मोबाईल ॲप | e-GramSwaraj App (Android) |
FAQ (e-gramswaraj portal work and expenditure marathi)
Q1. eGramSwaraj Portal वर माहिती अपडेट नसल्यास काय करावे?
उत्तर: पोर्टलवरील डेटा ऑनलाईन अपडेट करण्याची जबाबदारी संबंधित ग्रामसेवक आणि संगणक परिचालकांची असते. माहिती अपडेट नसल्यास ग्रामसेवकाकडे विचारणा करता येते किंवा BDO कडे अर्ज करता येतो.
Q2. पोर्टलवर दाखवलेली विकासकामे प्रत्यक्षात गावात झालेली नसतील तर काय करावे?
उत्तर: जर कागदावर किंवा पोर्टलवर काम पूर्ण व खर्च दाखवला असेल पण प्रत्यक्षात काम झाले नसेल, तर त्या रिपोर्टची प्रिंट काढून BDO (गट विकास अधिकारी) किंवा CEO (मुख्य कार्यकारी अधिकारी) यांच्याकडे पुराव्यासह तक्रार नोंदवा.
Q3. eGramSwaraj Portal वर माहिती पाहण्यासाठी आधार कार्ड किंवा नोंदणी आवश्यक आहे का?
उत्तर: नाही, हे पोर्टल पूर्णपणे खुले असून नागरिकांना माहिती पाहण्यासाठी कोणत्याही वैयक्तिक नोंदणीची किंवा कागदपत्रांची गरज नसते.
⭐ Related Articles
- ग्रामपंचायत दप्तर तपासणी आणि RTI द्वारे माहिती कशी मिळवावी?
- ग्रामसेवक व लिपिक भ्रष्टाचार तक्रार निवारण प्रक्रिया
Conclusion
e gramswaraj portal work and expenditure हे ग्रामीण महाराष्ट्रातील नागरिकांसाठी पारदर्शक कारभाराची खात्री देणारे डिजिटल साधन आहे. आपल्या ग्रामपंचायतीचा कारभार कसा चालतो, सार्वजनिक निधी कुठे वापरला जात आहे यावर प्रत्येक ग्रामस्थाने लक्ष ठेवले पाहिजे. या तंत्रज्ञानाचा वापर करून आपण आपल्या गावाला अधिक समृद्ध आणि भ्रष्टाचारमुक्त बनवू शकतो.
