आज पासून PM Kusum solar pump Yojana साठी अर्ज सुरु.

सौर ऊर्जा भारतातील कृषी आणि सिंचन क्षेत्रात परिवर्तन घडवत आहे, विशेषतः सरकारी-समर्थित कार्यक्रमांद्वारे जे शेतकऱ्यांना विश्वसनीय, परवडणारे ऊर्जा उपाय प्रदान करतात. असाच एक उपक्रम म्हणजे PM Kusum solar pump Yojana, जी महाराष्ट्र राज्य विद्युत वितरण कंपनी लिमिटेड (MSEDCL) द्वारे व्यवस्थापित केली जाते.

हा ब्लॉग PM Kusum solar pump Yojana काय आहे, ती कशी कार्य करते आणि ती का महत्त्वाची आहे हे स्पष्ट करतो—ज्यात सौर ऊर्जेचा अवलंब करण्यास आणि शेतीसाठी वीज निर्माण करण्यास इच्छुक असलेल्या शेतकरी सहभागींसाठीही माहिती समाविष्ट आहे.

Table of Contents

MSEDCL-PM Kusum solar pump Yojana काय आहे?

पीएम कुसुम सौर पंप योजना हा महाराष्ट्रात MSEDCL द्वारे राबविण्यात येणारा एक सरकारी कार्यक्रम आहे. ज्या शेतकऱ्यांकडे सिंचनासाठी विश्वसनीय वीजपुरवठा नाही, त्यांच्यासाठी सौर ऊर्जेवर चालणारे पाण्याचे पंप बसवणे हे या योजनेचे उद्दिष्ट आहे. बोअरवेल, विहिरी, नद्या किंवा इतर स्रोतांमधून पाणी उपसण्यासाठी स्वच्छ ऊर्जेचा वापर करण्यावर या योजनेचा भर आहे—पारंपरिक इलेक्ट्रिक किंवा डिझेल पंपांच्या जागी सौर पर्यायांचा वापर करणे.

कोण सहभागी होऊ शकते?

PM Kusum solar pump Yojana अशा शेतकऱ्यांसाठी आहे ज्यांच्याकडे बोअरवेल किंवा विहीर किंवा जवळच्या शेतकरी च्या शेतात बोअरवेल, विहिरी, नद्या यांसारखा पाण्याचा शाश्वत स्रोत आहे, परंतु ज्यांच्याकडे ग्रीड-कनेक्टेड वीज नाही किंवा जे सिंचनासाठी अविश्वसनीय विजेवर अवलंबून आहेत. MSEDCL अंतर्गत ज्या शेतकऱ्यांची वीज जोडणी प्रलंबित आहे, त्यांना प्राधान्य दिले जाऊ शकते.

योजनेचे फायदे

पात्र शेतकरी त्यांच्या जमिनीच्या क्षेत्रफळानुसार ३ एचपी ते ७.५ एचपी पर्यंतचे सौर कृषी पंप खरेदी करू शकतात.
सर्वसाधारण प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना लागू पंप किमतीच्या केवळ १०% रक्कम भरावी लागते.
अनुसूचित जाती/जमाती प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना लागू पंप किमतीच्या केवळ ५% रक्कम भरावी लागते.
उर्वरित खर्च केंद्र आणि राज्य सरकारच्या अनुदानातून भागवला जातो.
सौर पंप दिवसा सिंचनासाठी वीज पुरवतात.
सौर पंप चालवण्यासाठी शेतकऱ्यांना विजेचे बिल भरावे लागत नाही.
सौर पंप शेतकऱ्यांना नियमित ग्रीड वीज किंवा भारनियमनावर अवलंबून न राहता आपल्या शेतांना पाणी देण्यास मदत करतात.
सौर पंप प्रणालीसोबत विमा संरक्षण आणि पाच वर्षांसाठी दुरुस्ती व देखभालीची सुविधा मिळते.

हे देखील वाचा :

मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजनेसाठी अर्ज कसा करावा?,

Magel Tyala Vihir Yojana Job Card Number कसा काढायचा?

सौर पंपाची क्षमता

पीएम कुसुम सौर पंप योजना शेतकऱ्यांच्या शेतजमिनीनुसार सौर कृषी पंप पुरवते. एम.एस.ई.डी.सी.एल. पोर्टलवर खालील पंप क्षमता उपलब्ध आहेत:

PM Kusum solar pump Yojana Agricultural Landholding	PM Kusum solar pump Yojana Eligible Pump Capacity
Up to 2.5 acres	Up to 3 HP
2.51 to 5 acres	5 HP
More than 5 acres	7.5 HP

शेतकरी त्यांच्या जमिनीसाठी लागू असलेल्या क्षमतेपेक्षा कमी क्षमतेच्या सौर पंपाची विनंती देखील करू शकतात.

७.५ एचपी सौर पंपासाठी पात्र असलेले शेतकरी, MSEDCL च्या एका स्वतंत्र तरतुदीनुसार १० एचपी सौर पंपाची निवड करू शकतात.

लाभार्थ्याने ७.५ एचपी आणि १० एचपी पंपांमधील अतिरिक्त खर्चातील फरक थेट निवडलेल्या विक्रेत्याला भरणे आवश्यक आहे. शासकीय अनुदान पात्र ७.५ एचपी पंप क्षमतेपुरते मर्यादित आहे.

अतिरिक्त सौर पंपासाठी विशेष प्रकरण

ज्या लाभार्थ्याकडे आधीपासूनच सौर पंप आहे, त्याला लागू असलेल्या अटी आणि खर्चाच्या आवश्यकतांच्या अधीन राहून, ORC पीएम कुसुम सौर पंप योजनेअंतर्गत अतिरिक्त सौर पंप बसवण्याची परवानगी दिली जाऊ शकते.
ज्या शेतकऱ्याकडे पारंपरिक पंप आहे, त्यालाही ORC पीएम कुसुम सौर पंप योजनेअंतर्गत अतिरिक्त सौर पंप बसवण्याची परवानगी दिली जाऊ शकते. हा मानक पीएम कुसुम सौर पंप योजनेअंतर्गत मिळणारा दुय्यम अनुदान लाभ नाही.
सार्वजनिक विहिरी, नदीजल संचयन, पाण्याची उच्च पातळी किंवा पंपाचा कमी प्रवाह यांसारख्या काही विशिष्ट प्रकरणांमध्ये ORC अंतर्गत अतिरिक्त पंपाचा विचार केला जाऊ शकतो. MSEDCL च्या मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये नमूद केलेल्या ORC प्रकरणांसाठी, लाभार्थ्याला डीसी ऑफ-ग्रीड सौर पंपाचा १००% खर्च उचलावा लागेल.

टीप: प्रति जमीन क्षेत्रफळ पंप क्षमता आणि मागील पीएम कुसुम सौर पंप योजनेच्या वरील अटी, या एमएसईडीसीएल पीएम कुसुम सौर पंप योजना पोर्टलवर या पीएम कुसुम सौर पंप योजनेसाठी सामायिक केलेल्या माहितीवर आधारित आहेत. अतिरिक्त पंप आणि ORC अटी एमएसईडीसीएलच्या १७ डिसेंबर, २०२४ च्या मार्गदर्शक तत्त्वांवर आधारित आहेत.

पात्रतेच्या अटी

अर्जदार हा एक पात्र शेतकरी असणे आवश्यक आहे, ज्याच्याकडे शेतजमीन आणि सिंचनासाठी पाण्याचा कायमस्वरूपी स्रोत, जसे की विहीर, बोअरवेल, शेततळे किंवा बारमाही नदी/ओढा असेल.

२.५ एकरपर्यंत शेतजमीन असलेले शेतकरी ३ एचपी पर्यंतच्या सौर पंपांसाठी पात्र आहेत.
२.५ ते ५ एकर जमीन असलेले शेतकरी ५ एचपी सौर पंपासाठी पात्र आहेत.
५ एकरपेक्षा जास्त जमीन असलेले शेतकरी ७.५ एचपी सौर पंपासाठी पात्र आहेत. अर्जदार पात्र क्षमतेपेक्षा कमी क्षमतेचा सौर पंप देखील निवडू शकतात.
जिथे अनेक लाभार्थी सामायिक विहीर वापरतात, तिथे एक लाभार्थी इतर लाभार्थ्यांकडून ना हरकत प्रमाणपत्र (NOC) मिळवून अनुदानित सौर पंपाचा लाभ घेऊ शकतो.

अपात्रतेचे निकष

ज्या शेतकऱ्याला ऑफ-ग्रीड सौर पंपासाठी आधीच अनुदानाचा लाभ मिळाला आहे, तो दुसरा अनुदानित सौर पंप खरेदी करू शकत नाही.
ज्या शेतकऱ्याकडे आधीपासूनच सौर पंप आहे, तो साधारणपणे त्याच किंवा दुसऱ्या गावातील लगतच्या जमिनीसाठी अनुदानित पीएम कुसुम सौर पंप योजनेअंतर्गत दुसरा सौर पंप खरेदी करू शकत नाही.
ज्या शेतकऱ्यांनी यापूर्वीच
- अटल सौर कृषी पंप योजना-१ किंवा २,
- मुख्यमंत्री सौर कृषी पंप योजना, आणि
- पीएम कुसुम या योजनांअंतर्गत लाभ घेतला आहे.
जलसंधारणाच्या उद्देशाने बांधलेल्या जलाशयांमधून पाणी काढण्यासाठी सौर पंपाचा वापर करता येणार नाही.
ज्या अर्जदाराकडे सिंचनासाठी कायमस्वरूपी किंवा शाश्वत पाण्याचा स्रोत नाही, तो सौर पंपाच्या लाभांसाठी पात्र ठरू शकत नाही.
शेतकऱ्याकडे कृषी सिंचन पंपासाठी पारंपरिक वीजपुरवठा नसावा.

टीप: काही विशिष्ट प्रकरणांमध्ये, जसे की आधीपासून अस्तित्वात असलेला सौर किंवा पारंपरिक पंप, सार्वजनिक विहीर, नदीजल संचयन, किंवा पाण्याची उच्च पातळी, पीएम कुसुम सौर पंप योजनेअंतर्गत दुसऱ्या पंपासाठी स्वतंत्र ORC (ऑफ-ग्रीड क्रेडिट) द्वारे परवानगी दिली जाऊ शकते. हा मानक पीएम कुसुम सोलर पंप योजनेअंतर्गत मिळणारा दुय्यम अनुदान लाभ नाही.

आवश्यक कागदपत्रे

कृषी जमीन आणि पाण्याच्या स्रोताचा तपशील दर्शवणारा ७/१२ जमीन अभिलेख उतारा.
अर्जदाराचे आधार कार्ड.
पासपोर्ट-आकाराचा फोटो.
लागू असल्यास, अनुसूचित जाती/जमातीचे जात प्रमाणपत्र.
बँक पासबुक.
कृषी जमीन संयुक्त मालकीची असल्यास, इतर जमीन मालक/हिस्सेदारांकडून ना हरकत प्रमाणपत्र (एनओसी).
अधिसूचित डार्क झोनमध्ये असलेल्या पाण्याच्या स्रोतांसाठी, लागू असल्यास, भूजल सर्वेक्षण विभागाकडून ना हरकत प्रमाणपत्र (एनओसी).
लागू असल्यास, सामायिक विहीर वापरणाऱ्या इतर लाभार्थ्यांकडून ना हरकत प्रमाणपत्र (एनओसी).
अर्जासंबंधी एसएमएस अपडेट्स मिळवण्यासाठी अर्जदाराचा मोबाईल नंबर.

टीप: अर्जदाराची जमिनीची मालकी, सामाजिक प्रवर्ग, पाण्याचा स्रोत आणि इतर लागू अटींनुसार आवश्यक कागदपत्रांमध्ये बदल होऊ शकतो. MSEDCL पोर्टलद्वारे अर्ज करताना अर्जदारांनी आवश्यक कागदपत्रे तयार ठेवावीत.

अर्ज करण्याची प्रक्रिया

शेतकरी पीएम कुसुम सोलर पंप योजनेसाठी MSEDCL ऑनलाइन पोर्टलद्वारे अर्ज करू शकतात. अर्जदारांनी खालील प्रक्रियेचे पालन करणे आवश्यक आहे:

MSEDCL पीएम कुसुम सोलर पंप योजनेच्या ऑनलाइन पोर्टलवर जा.

होम पेजवर, लाभार्थी सेवांखालील “अर्ज करा” (Apply) हा पर्याय निवडा.

स्क्रीनवर दिसणारा A-1 अर्ज आवश्यक वैयक्तिक, जमीन आणि पाण्याच्या स्रोताच्या तपशिलासह भरा.

आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा, ज्यात ७/१२ जमिनीची कागदपत्रे, आधार कार्ड आणि जात प्रमाणपत्र (लागू असल्यास) यांचा समावेश आहे.

अर्ज ऑनलाइन सबमिट करा आणि तुमच्या नोंदणीकृत मोबाइल नंबरवर SMS द्वारे पाठवलेला लाभार्थी क्रमांक नोंदवून घ्या.

MSEDCL अर्जावर प्रक्रिया करेल आणि अर्जाच्या विविध टप्प्यांबद्दल SMS द्वारे माहिती पाठवेल.

अर्जाची सद्यस्थिती तपासण्यासाठी MSEDCL पोर्टलवर लाभार्थी क्रमांकाचा वापर करा.

मंजुरी मिळाल्यानंतर, MSEDCL च्या निर्देशानुसार पोर्टलद्वारे लागू असलेला लाभार्थी वाटा भरा. सर्वसाधारण प्रवर्गातील लाभार्थी लागू पंप खर्चाच्या १०% आणि अनुसूचित जाती/जमाती प्रवर्गातील लाभार्थी ५% भरतात.

अर्जाची स्थिती

अर्जदार MSEDCL पोर्टलद्वारे त्यांच्या पीएम कुसुम सोलर पंप योजनेच्या अर्जाची सद्यस्थिती ऑनलाइन तपासू शकतात. ते त्यांच्या लाभार्थ्याच्या तपशिलाचा वापर करून अर्जाचा मागोवा घेऊ शकतात आणि MSEDCL द्वारे प्रदान केलेले अपडेट्स पाहू शकतात.

MSEDCL पीएम कुसुम सोलर पंप योजना पोर्टलवर जा.
लाभार्थी सेवांअंतर्गत अर्जाची सद्यस्थिती निवडा.
आवश्यक लाभार्थ्याचा तपशील भरा.
अर्जाची सद्यस्थिती तपासण्यासाठी तपशील सबमिट करा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

१. PM Kusum solar pump Yojana काय आहे?

उत्तर: PM Kusum solar pump Yojana ही महाराष्ट्र सरकारची एक योजना आहे, जी पात्र शेतकऱ्यांना सिंचनासाठी अनुदानित ऑफ-ग्रीड सौर कृषी पंप पुरवते.

२. PM Kusum solar pump Yojana साठी कोण अर्ज करू शकतो?

उत्तर: महाराष्ट्रातील पात्र शेतकरी, ज्यांच्या मालकीची शेतजमीन आहे आणि ज्यांच्याकडे सिंचनासाठी विहीर, बोअरवेल, शेततळे किंवा बारमाही नदी/ओढा यांसारखा पाण्याचा कायमस्वरूपी स्रोत आहे, ते या योजनेच्या अटी व शर्तींनुसार अर्ज करू शकतात.

३. सौर पंपासाठी शेतकऱ्याला किती पैसे द्यावे लागतील?

उत्तर: सर्वसाधारण प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना लागू असलेल्या पंप किमतीच्या १०% योगदान द्यावे लागेल, तर अनुसूचित जाती/जमाती (SC/ST) शेतकऱ्यांना ५% योगदान द्यावे लागेल. उर्वरित खर्च सरकारी अनुदानातून भागवला जातो.

४. या योजनेअंतर्गत किती पंप क्षमता उपलब्ध आहे?

उत्तर: ही योजना शेतकऱ्याच्या शेतजमिनीनुसार ३ एचपी, ५ एचपी आणि ७.५ एचपी क्षमतेचे सौर कृषी पंप प्रदान करते. ७.५ एचपी पंप असलेल्या पात्र लाभार्थ्यांना लागू अतिरिक्त शुल्कावर १० एचपी पंप निवडण्याचा पर्याय देखील उपलब्ध असू शकतो.

५. ज्या शेतकऱ्याकडे आधीपासूनच पारंपरिक कृषी पंप आहे, तो अर्ज करू शकतो का?

उत्तर: ज्या शेतकऱ्याकडे आधीपासूनच पारंपरिक कृषी पंप आहे, तो सामान्य अनुदान लाभांतर्गत दुसऱ्या सौर पंपासाठी पात्र नाही. तथापि, काही अतिरिक्त-पंप प्रकरणांवर ओआरसी (ORC) योजनेअंतर्गत स्वतंत्रपणे विचार केला जाऊ शकतो.